Certyfikat NATO Secret: Jak go zdobyć krok po kroku?
← Powrót do przewodnika głównego: Rodzaje poświadczeń bezpieczeństwa
Krajowe poświadczenie to nie wszystko
Najczęstsze nieporozumienie w tym temacie brzmi: „mam poświadczenie na «tajne», więc mam dostęp do dokumentów NATO”. Tak nie jest.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych właściwość Krajowej Władzy Bezpieczeństwa obejmuje wydawanie dokumentów upoważniających do dostępu do informacji niejawnych międzynarodowych, NATO, Unii Europejskiej i innych organizacji. To odrębny dokument od krajowego poświadczenia bezpieczeństwa.
Funkcję KWB pełni Szef ABW (art. 11 ust. 1), a wobec podmiotów podległych Ministrowi Obrony Narodowej wykonuje ją za pośrednictwem Szefa SKW (art. 11 ust. 3).
Odpowiedniki klauzul
Materiały przekazane Polsce przez organizacje międzynarodowe oznacza się polskim odpowiednikiem posiadanej klauzuli (art. 5 ust. 5). Odpowiedniość wygląda następująco:
| Klauzula NATO | Odpowiednik krajowy |
|---|---|
| COSMIC TOP SECRET | ściśle tajne |
| NATO SECRET | tajne |
| NATO CONFIDENTIAL | poufne |
| NATO RESTRICTED | zastrzeżone |
Dostęp do materiałów NATO SECRET wymaga zatem krajowego poświadczenia na poziomie co najmniej „tajne”, uzyskiwanego w poszerzonym postępowaniu sprawdzającym (art. 22 ust. 1 pkt 2).
Krok 1: Uzasadniona potrzeba i wniosek jednostki
Procedury nie inicjuje kandydat. Postępowanie sprawdzające wszczyna się na pisemny wniosek kierownika jednostki organizacyjnej lub osoby uprawnionej do obsady stanowiska (art. 23 ust. 2 pkt 1), a wniosek musi wiązać się z konkretnym stanowiskiem lub zleconymi pracami.
Niezależnie od posiadanych dokumentów obowiązuje zasada wiedzy niezbędnej, dostęp przysługuje do materiałów potrzebnych do wykonywania obowiązków, a nie do wszystkiego w danej klauzuli.
Krok 2: Poszerzone postępowanie sprawdzające
Prowadzą je ABW albo SKW, zależnie od właściwości wynikającej z art. 10 ust. 2 i 3: SKW obsługuje MON, jednostki mu podległe lub nadzorowane, ataszaty obrony oraz żołnierzy w służbie czynnej wyznaczonych na stanowiska poza wojskiem; ABW, pozostałe podmioty.
Postępowanie wymaga pisemnej zgody osoby, której dotyczy (art. 24 ust. 8), i rozpoczyna się od wypełnienia ankiety bezpieczeństwa osobowego, której wzór stanowi załącznik do ustawy.
Co jest badane
Sześć przesłanek z art. 24 ust. 2: m.in. działalność wymierzona przeciwko RP, zagrożenie werbunkiem ze strony obcych służb, przestrzeganie porządku konstytucyjnego, zatajanie informacji, podatność na szantaż, oraz trzy dodatkowe z art. 24 ust. 3, właściwe dla postępowania poszerzonego: poziom życia wyraźnie przewyższający dochody, choroba psychiczna lub inne zakłócenia czynności psychicznych ograniczające sprawność umysłową, a także uzależnienia.
Art. 26 ust. 1 dopuszcza, jeżeli jest to konieczne w wyniku uzyskanych informacji, rozmowę z przełożonymi i innymi osobami, wywiad w miejscu zamieszkania oraz sprawdzenie stanu i obrotów na rachunku bankowym i zadłużenia.
Terminy
Czynności powinny zakończyć się przed upływem 3 miesięcy od złożenia wypełnionej ankiety (art. 24 ust. 6). Po tym terminie organ informuje, na wniosek osoby sprawdzanej, o przewidywanym terminie zakończenia i przyczynach zwłoki (ust. 7).
Krok 3: Krajowe poświadczenie bezpieczeństwa
Przy wyniku pozytywnym organ wydaje poświadczenie i przekazuje je osobie sprawdzanej, zawiadamiając wnioskodawcę (art. 29 ust. 1). Dokument zawiera m.in. wskazanie klauzuli, do której osoba może mieć dostęp, oraz termin ważności (art. 29 ust. 2).
Poświadczenie na klauzulę „tajne” jest ważne 7 lat, na „ściśle tajne”, 5 lat (art. 29 ust. 3). Poświadczenie wyższe obejmuje klauzule niższe (ust. 4).
Krok 4: Dokument upoważniający do dostępu do materiałów NATO
Dopiero na tym etapie wchodzi Krajowa Władza Bezpieczeństwa. Na podstawie art. 11 ust. 2 wydaje ona dokument upoważniający do dostępu do informacji niejawnych międzynarodowych.
Krok ten jest odrębny od krajowego postępowania i to on faktycznie otwiera dostęp do materiałów oznaczonych klauzulą NATO SECRET.
Krok 5: Szkolenie i dopuszczenie do pracy
Samo posiadanie dokumentów nie wystarcza. Dopuszczenie do pracy związanej z dostępem do informacji o klauzuli „poufne” lub wyższej wymaga poświadczenia oraz odbycia szkolenia z ochrony informacji niejawnych (art. 21 ust. 1). Szkolenie powtarza się nie rzadziej niż raz na 5 lat (art. 19 ust. 3).
Uwaga dla przedsiębiorców
Firma realizująca kontrakt związany z dostępem do informacji niejawnych potrzebuje Świadectwa Bezpieczeństwa Przemysłowego, wydawanego w trzech stopniach (art. 55 ust. 1). Świadectwo dla klauzuli „tajne” potwierdza zdolność do ochrony informacji „tajnych” przez 7 lat i „poufnych” przez 10 lat (art. 55 ust. 2).
Przy umowach dotyczących wyłącznie klauzuli „zastrzeżone” świadectwo nie jest wymagane (art. 54 ust. 9), choć pozostałe wymogi ustawy nadal obowiązują.
Gdy zapadnie decyzja odmowna
Od decyzji o odmowie wydania poświadczenia, jego cofnięciu albo umorzeniu postępowania, wydanej przez ABW albo SKW, przysługuje odwołanie do Prezesa Rady Ministrów w terminie 14 dni od doręczenia, za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Odwołanie nie wymaga uzasadnienia i nie wstrzymuje wykonania decyzji (art. 35). Na rozstrzygnięcie Prezesa Rady Ministrów przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 36 ust. 2 pkt 6).
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czy krajowe poświadczenie na „tajne” wystarczy do materiałów NATO SECRET?
Nie. Potrzebny jest dodatkowo dokument upoważniający do dostępu do informacji niejawnych międzynarodowych, wydawany przez Krajową Władzę Bezpieczeństwa (art. 11 ust. 2).
Któremu polskiemu poziomowi odpowiada NATO SECRET?
Klauzuli „tajne”.
Kto wydaje dokumenty do informacji międzynarodowych?
Szef ABW jako Krajowa Władza Bezpieczeństwa, a wobec podmiotów podległych MON, za pośrednictwem Szefa SKW.
Ile trwa postępowanie?
Czynności powinny zakończyć się przed upływem 3 miesięcy od złożenia wypełnionej ankiety (art. 24 ust. 6).
Jak długo ważne jest poświadczenie na „tajne”?
7 lat (art. 29 ust. 3 pkt 2).
