Krajowa Władza Bezpieczeństwa: Rola i funkcje

← Powrót do przewodnika głównego: Podstawy poświadczeń bezpieczeństwa

Czym jest Krajowa Władza Bezpieczeństwa

Krajowa Władza Bezpieczeństwa (KWB) to organ odpowiedzialny za ochronę informacji niejawnych wymienianych przez Polskę z innymi państwami i organizacjami międzynarodowymi. Każde państwo NATO i Unii Europejskiej wyznacza taki organ, w terminologii sojuszniczej występuje on jako National Security Authority. To on gwarantuje partnerom, że przekazane Polsce dokumenty niejawne będą chronione według uzgodnionych standardów.

Warto od razu rozwiać najczęstsze nieporozumienie: KWB nie jest organem kolegialnym ani instytucją dzieloną między dwie służby. To jedna funkcja, przypisana jednej osobie.

Kto pełni funkcję KWB, art. 11 ustawy

Odpowiedź znajduje się w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych. Zgodnie z art. 11 ust. 1:

Szef ABW pełni funkcję krajowej władzy bezpieczeństwa.

Przepis wskazuje jeden organ, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego nie jest odrębną Krajową Władzą Bezpieczeństwa dla wojska. Rolę SKW określa art. 11 ust. 3:

Szef ABW pełni funkcję krajowej władzy bezpieczeństwa w odniesieniu do podmiotów, o których mowa w art. 10 ust. 2, za pośrednictwem Szefa SKW.

Innymi słowy: wobec Ministerstwa Obrony Narodowej, jednostek podległych MON, ataszatów obrony i żołnierzy w służbie czynnej wyznaczonych na stanowiska poza wojskiem, Szef ABW wykonuje funkcję KWB przez Szefa SKW. SKW jest kanałem realizacji, nie odrębną władzą.

Rozróżnienie bywa mylone, ponieważ ustawa zawiera także inny podział, i to właśnie on dotyczy dwóch służb.

Nadzór krajowy (art. 10) a funkcja KWB (art. 11)

To dwie różne rzeczy:

Zgodnie z art. 10 ust. 2 SKW odpowiada za MON i jednostki mu podległe lub przez niego nadzorowane, ataszaty obrony w placówkach zagranicznych oraz żołnierzy w służbie czynnej wyznaczonych na stanowiska w innych jednostkach. ABW, zgodnie z ust. 3, za całą resztę podmiotów objętych ustawą.

Kompetencje Krajowej Władzy Bezpieczeństwa

Art. 11 ust. 2 zakreśla właściwość KWB wąsko i konkretnie. Obejmuje ona:

• nadzór nad systemem ochrony informacji niejawnych w stosunkach Polski z innymi państwami lub organizacjami międzynarodowymi,
• wydawanie dokumentów upoważniających do dostępu do informacji niejawnych międzynarodowych, NATO, Unii Europejskiej oraz innych organizacji.

To ostatnie ma bezpośrednie znaczenie praktyczne. Krajowe poświadczenie bezpieczeństwa nie otwiera automatycznie dostępu do dokumentów oznaczonych klauzulami sojuszniczymi. Do pracy na materiałach NATO potrzebny jest osobny dokument wydany właśnie przez KWB.

Uprawnienia kontrolne

Art. 11 ust. 4 daje Szefowi ABW i Szefowi SKW, a także upoważnionym przez nich funkcjonariuszom i żołnierzom, cztery uprawnienia, wszystkie ograniczone do informacji niejawnych międzynarodowych:

1. wgląd do dokumentów związanych z ich ochroną,
2. wstęp do obiektów i pomieszczeń przeznaczonych do ich przetwarzania,
3. dostęp do systemów teleinformatycznych przeznaczonych do ich przetwarzania,
4. uzyskiwanie wyjaśnień i informacji dotyczących ich ochrony.

Współdziałanie ABW i SKW

Ustawa nie pozostawia współpracy obu służb domysłom. Art. 11 ust. 5 nakłada na Szefa ABW obowiązek zorganizowania współdziałania z Szefem SKW w zakresie wykonywania funkcji KWB, a ust. 6 zobowiązuje Prezesa Rady Ministrów do określenia zakresu, trybu i sposobu tego współdziałania w drodze rozporządzenia. Ustawodawca wskazał przy tym wprost cel: zapewnienie jednolitości procedur stosowanych przez KWB w sferze cywilnej i wojskowej (ust. 7).

KWB a bezpieczeństwo przemysłowe

Przedsiębiorca ubiegający się o kontrakt wymagający dostępu do informacji niejawnych musi uzyskać Świadectwo Bezpieczeństwa Przemysłowego. Postępowanie prowadzi ABW lub SKW, w zależności od tego, w czyjej właściwości leży dany podmiot (art. 10 ust. 1 pkt 3). Rolę KWB widać natomiast wtedy, gdy kontrakt dotyczy materiałów sojuszniczych: wówczas potrzebne są dokumenty uprawniające do dostępu do informacji niejawnych międzynarodowych.

Świadectwa wydawane są w trzech stopniach, różniących się zakresem zdolności przedsiębiorcy do przetwarzania informacji we własnych obiektach, i na czas oznaczony. Szczegóły procedury opisuje Departament Bezpieczeństwa Przemysłowego ABW.

Akredytacja systemów teleinformatycznych

System teleinformatyczny przeznaczony do przetwarzania informacji niejawnych wymaga akredytacji bezpieczeństwa. Zadania w tym zakresie realizują ABW i SKW na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2. Podstawą akredytacji jest dokumentacja bezpieczeństwa: Szczególne Wymagania Bezpieczeństwa oraz Procedury Bezpiecznej Eksploatacji. Gdy system ma przetwarzać informacje niejawne międzynarodowe, dochodzą wymagania wynikające ze zobowiązań sojuszniczych, nad których przestrzeganiem czuwa KWB.

Postępowania sprawdzające i rękojmia zachowania tajemnicy

Dostęp do informacji niejawnych poprzedza postępowanie sprawdzające, w którym bada się, czy dana osoba daje rękojmię zachowania tajemnicy. Postępowania te prowadzą ABW i SKW (art. 10 ust. 1 pkt 3), a w części spraw, pełnomocnicy ochrony w jednostkach organizacyjnych. Analizie podlegają m.in. sytuacja finansowa kandydata, ewentualne uzależnienia oraz kontakty mogące stwarzać ryzyko nacisku.

Poświadczenie bezpieczeństwa nie jest przyznane raz na zawsze. Jeżeli pojawią się wątpliwości co do rękojmi, możliwe jest wszczęcie kontrolnego postępowania sprawdzającego, ustawa wymienia je obok postępowania zwykłego w art. 10 ust. 1 pkt 3.

Podsumowanie

Krajowa Władza Bezpieczeństwa to funkcja jednoosobowa, przypisana Szefowi ABW, o właściwości skupionej na informacjach niejawnych wymienianych z zagranicą. W sferze wojskowej Szef ABW wykonuje ją za pośrednictwem Szefa SKW, co nie czyni SKW odrębną Krajową Władzą Bezpieczeństwa. Równolegle działa drugi, szerszy podział z art. 10: bieżący nadzór nad krajowym systemem ochrony informacji niejawnych dzielą między siebie ABW i SKW, każde w swoim obszarze właściwości.

Dla przedsiębiorcy i pracownika administracji praktyczny wniosek jest prosty: sprawy krajowe prowadzi służba właściwa dla danej jednostki, natomiast wszystko, co dotyczy materiałów NATO i UE, przechodzi przez Krajową Władzę Bezpieczeństwa.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Kto w Polsce pełni funkcję Krajowej Władzy Bezpieczeństwa?

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Jest to jeden organ dla całego państwa.

Czy Szef SKW jest Krajową Władzą Bezpieczeństwa dla wojska?

Nie. Wobec MON i jednostek mu podległych funkcję KWB nadal pełni Szef ABW, ale realizuje ją za pośrednictwem Szefa SKW (art. 11 ust. 3). SKW jest kanałem wykonawczym, nie odrębną władzą.

Czy KWB zajmuje się wyłącznie informacjami międzynarodowymi?

Właściwość KWB określona w art. 11 ust. 2 dotyczy informacji niejawnych wymienianych z innymi państwami i organizacjami międzynarodowymi. Nadzór nad krajowym systemem ochrony informacji niejawnych opiera się na art. 10 i należy do ABW oraz SKW.

Czy krajowe poświadczenie bezpieczeństwa wystarczy do pracy na dokumentach NATO?

Nie. Dostęp do informacji niejawnych międzynarodowych wymaga odrębnego dokumentu upoważniającego, wydawanego przez Krajową Władzę Bezpieczeństwa.

Czy firma prywatna kontaktuje się z KWB bezpośrednio?

Przedsiębiorca prowadzi sprawę z ABW albo SKW, w zależności od tego, w czyjej właściwości się znajduje. Odrębne dokumenty dotyczące informacji niejawnych międzynarodowych wydaje Krajowa Władza Bezpieczeństwa.

Zobacz również

• Jak uzyskać poświadczenie bezpieczeństwa? Krok po kroku
• Postępowanie ABW: Co sprawdzają i jakie są rodzaje?
• Poświadczenie bezpieczeństwa w wojsku: Co warto wiedzieć?